Phó tổng thanh tra Chính phủ (TTCP) Trần Ngọc Liêm vừa ký ban hành thông báo kết luận thanh tra chuyên đề công tác quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo, giai đoạn từ 1.1.2014 – 31.12.2018.
Căn cứ kết quả thanh tra, TTCP kiến nghị chuyển 2 nội dung sang Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định.
Nội dung thứ nhất là việc hướng dẫn sử dụng sách bài tập (SBT), sách tham khảo có dấu hiệu lợi ích nhóm giữa Bộ GD-ĐT là cơ quan quản lý nhà nước và Công ty TNHH MTV Nhà xuất bản Giáo dục VN (NXB) trong việc in ấn, phát hành.
Ngày 11.4.2013, Bộ GD-ĐT ban hành Văn bản số 2372 về việc sử dụng sách, tài liệu tham khảo trong trường phổ thông, có nội dung hướng dẫn: “SBT do NXB tổ chức biên soạn dựa theo sách giáo khoa (SGK), được Bộ GD-ĐT thẩm định, cho phép xuất bản, in và phát hành”.
Thực tế, công tác tổ chức biên soạn, biên tập, xuất bản, in ấn và tổng phát hành các loại SBT, sách tham khảo thuộc chức năng, nhiệm vụ của NXB (là đơn vị thống lĩnh thị trường, độc quyền tổ chức biên soạn, biên tập, xuất bản, in và phát hành SBT). Do vậy, việc nêu SBT được Bộ GD-ĐT thẩm định, cho phép xuất bản, in và phát hành tại văn bản trên là không đúng chức năng, nhiệm vụ của Bộ GD-ĐT. Đến tháng 7.2014, Bộ GD-ĐT ban hành Thông tư số 21/2014 quy định về quản lý và sử dụng xuất bản phẩm tham khảo trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, nhưng không kịp thời ban hành văn bản về việc dừng sử dụng Văn bản số 2372.
Điều này gây nhầm lẫn cho học sinh, phụ huynh và xã hội, hiểu rằng SBT được NXB xuất bản cũng là tài liệu bắt buộc phải mua kèm theo SGK, dẫn đến thực tiễn hầu hết gia đình học sinh khi mua SGK đều mua SBT kèm theo do NXB phát hành.
Nội dung thứ hai là việc lựa chọn nhà thầu cung cấp giấy in để sản xuất SGK theo phương thức chào hàng cạnh tranh của NXB có nhiều điểm bất thường, chưa đảm bảo công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
Theo TTCP, việc xác định nhu cầu sản xuất của NXB không sát thực tế nên lượng hàng tồn kho lớn (chủ yếu là giấy in), làm tăng chi phí lãi vay dự phòng, giảm giá hàng tồn kho dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng vốn. NXB sử dụng giấy in định lượng thấp, thấp hơn định lượng giấy in sách thường theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8694:2011.
Ngoài ra, từ trước năm 2014 và trong giai đoạn từ 2014 – 2019, NXB chỉ thu thập báo giá của một số ít nhà thầu cung cấp giấy in, chỉ có từ 2 – 3 đơn vị được NXB lựa chọn cung cấp giấy in SGK trong 1 năm, lặp đi lặp lại trong nhiều năm.
Trong giai đoạn 2014 – 2019, Công ty CP giấy Phùng Vĩnh Hưng được lựa chọn cung cấp chiếm 83,1% số lượng giấy của NXB (tương ứng hơn 1.890 tỉ đồng).
Kiểm tra xác suất một số hợp đồng cung cấp giấy in của Công ty CP giấy Phùng Vĩnh Hưng cho NXB (1/3 tổng lượng giấy in đã cung cấp, tương ứng hơn 528 tỉ đồng) cho thấy, giá giấy in công ty bán cho NXB cao bình quân gấp khoảng 1,7 lần giá giấy công ty nhập khẩu trực tiếp (tương ứng số tiền chênh lệch khoảng 210 tỉ đồng).
